Giới thiệu sách "Đức Tin Tìm Kiếm Sự Hiểu Biết"

Sách "Đức Tin Tìm Kiếm Sự Hiểu Biết - Triết Trung Đại"

Tác giả biên soạn: Giuse Tân Nguyễn, OFM

MỤC LỤC

DẪN NHẬP 3

I. LƯỢC ĐỒ TƯ DUY TRIẾT-THẦN THỜI TRUNG ĐẠI 5

II. TIN ĐỂ HIỂU & HIỂU ĐỂ TIN: AUGUSTINÔ 24

III. TRIẾT HỌC: NIỀM AN ỦI CHO ĐỨC TIN: BOETHIUS 40

IV. HUYỀN NHIỆM TRUNG CỔ: MẠO-DIONYSIUS 54

V. ĐỨC TIN TÌM KIẾM SỰ HIỂU BIẾT: ANSELMÔ 69

VI. NỀN TẢNG LÝ LUẬN CỦA ĐỨC TIN: ABELARĐÔ 85

VII. VAI TRÒ TỰ TRỊ CỦA LÝ TRÍ: HỒI GIÁO-DO THÁI GIÁO …………..98

VIII. LÝ TÍNH KHOA HỌC NƠI KINH VIỆN:ALBERTÔ &BACON…….…132

IX. HÒA NHẬP ĐỨC TIN VỚI LÝ TRÍ: TÔMA ACQUINÔ 150

X. THẦN HỌC TÌM KIẾM SỰ KHÔN NGOAN: BONAVENTURA ....167

XI. TÁI TẠO LINH ĐẠO “EXITUS-EDITUS”: ECKHART 185

XII. PHÂN BIỆT TRIẾT HỌC VỚI THẦN HỌC: SCOTUS 201

XIII. TÁCH BIỆT THẦN HỌC KHỎI TRIẾT HỌC: OCKHAM 217

XIV. SỰ PHÂN HÓA CỦA KINH VIỆN: AUTRECOURT & CUSA 231

TỔNG KẾT 247

NIÊN BIỂU TRUNG ĐẠI 254

CÁC TÁC GIẢ CHÍNH YẾU 256

TÀI LIỆU THAM KHẢO THÊM 261

DẪN NHẬP

Thời Trung cổ, kéo dài từ khoảng thế kỷ V đến thế kỷ XV, chứng kiến sự đan xen sâu sắc giữa triết học và thần học. Khác với triết học Hy Lạp cổ đại vốn chủ yếu vận hành độc lập, tư tưởng Trung cổ chịu sự chi phối mạnh mẽ của mạc khải Kitô giáo. Triết học thường được xem như một công cụ hoặc “nữ tỳ” (ancilla theologiae) của thần học, có nhiệm vụ làm sáng tỏ, bảo vệ và đào sâu đức tin. Khởi đầu, châm ngôn nổi tiếng của Augustinô, “Tin để hiểu” (Credo ut intellectum) cho thấy lý trí không thể tự mình đạt đến chân lý tối hậu, nhưng khi được soi sáng bởi đức tin, có thể dẫn con người đến với Thiên Chúa. Nhưng Anselmô mới là người khẳng định sứ mệnh của suy tư thần học là “đức tin tìm kiếm sự hiểu biết” (Fides quaerens intelligam). Với hiện tượng tái khám phá triết lý Aristotle qua các học giả Arab, việc suy tư thần học ở thế kỷ XII-XIII đã khoác lên một chiếc áo choàng mới. Tôma rất thành công trong việc dung hợp triết học Aristotle với giáo lý Kitô giáo. Nhiều học giả khác cũng cho thấy lý trí có thể khám phá các chân lý tự nhiên và chứng minh sự hiện hữu của Thiên Chúa. Nhưng một khi triết học và thần học được xem như là hai chân lý độc lập và có thể mâu thuẫn nhau, thì giáo quyền bắt đầu can thiệp. Thần học sau đó bắt đầu chuyển hướng và xác định rõ hơn về giới hạn của lý trí cũng như phân biệt ranh giới giữa thần học và triết học. Thời Trung cổ đã tạo nên một mối quan hệ năng động giữa triết học và thần học. Nếu triết học cung cấp công cụ về logic, siêu hình học và đạo đức, thì thần học mang đến nội dung của mạc khải thiêng liêng. Mặc dù khả năng của lý trí được coi trọng, nhưng các học giả Trung cổ vẫn luôn ý thức về giới hạn của sự hiểu biết con người. Mặt khác, niềm tin tôn giáo không cần phải ẩn mình trong sự mù quáng, mà có thể đối thoại một cách hợp lý với triết học và khoa học. Dự án táo bạo này vừa truyền cảm hứng vừa gây tranh luận, và tiếp tục nhắc nhở chúng ta về khát vọng sâu xa của con người muốn tìm hiểu những chân lý trong tầm nhìn của lý trí mà còn vượt quá lý trí nữa. Sự dung hợp này sẵn sàng vượt qua mọi trở ngại với mục tiêu gia tăng sự hiểu biết của con người về Thiên Chúa, về vũ trụ và về chính mình. Thời Trung cổ là một ngã tư lịch sử, nơi minh triết Hy Lạp, triết học Ả Rập, Do Thái giáo và đức tin Kitô giáo gặp gỡ, va chạm và biến đổi lẫn nhau. Qua trung gian Hồi giáo và Do Thái, di sản Aristotle được truyền vào phương Tây và tái định vị trong tương quan với mạc khải, thể chế tôn giáo và đời sống học thuật. Đây là một tiến trình trao đổi trí tuệ trong đó lý trí và đức tin vừa bị thử thách vừa được tái cấu trúc, đặt nền cho tư tưởng hậu Trung cổ. Cuốn sách này sơ lược qua các tác giả đã hình thành nên dự án “đức tin tìm kiếm sự hiểu biết”. Chúng ta khời đầu với Augustinô, Boethius, Mạo-Dionysius, Anselmô, Abelarđô cùng với các triết gia Hồi giáo và Do Thái giáo. Sau đó, sẽ đi vào cao điểm của Kinh viện với Albertô Cả, Bacon, Tôma, Bonaventura, Eckhart, Scotus, Ockham, và kết thúc với sự phân hóa của Kinh viện qua Nicholas Autrecourt và Nicholas Cusa. Cuối sách này có một danh sách liệt kê các tài liệu chuyên môn để độc giả có thể tham khảo sâu rộng hơn. Hy vọng cuốn sách này sẽ khởi động nơi độc giả niềm khao khát cho hành trình tìm hiểu đức tin riêng của mình.